Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier, “Varşova Gettosu Ayaklanması”nın 80. yılı kapsamında düzenlenen anma merasiminde, “Bugün karşınızdayım ve burada Almanlar tarafından işlenen cürümler için affınıza sığınıyorum.” dedi.
“Buraya gelmek zor”
Steinmeier, Almanya’nın Cumhurbaşkanı olarak bu merasime gelmenin gerekli fakat sıkıntı olduğunu belirterek, “Almanların burada işlediği dehşetli hatalar beni derin bir utançla dolduruyor. Ancak birebir vakitte bu mutabakata katılan birinci Alman Cumhurbaşkanı olarak şükran ve alçakgönüllülükle doluyum.” tabirlerini kullandı.
Varşova Gettosu Ayaklanması’na katılanları derin bir ıstırap ve yas ile andığını vurgulayan Steinmeier, “Burada haksızlığa, teröre ve cinayetlere karşı cesurca ayaklandılar. Hamasetleri savaş bölgesinin çok ötesine uzandı ve diğerlerini cesaretlendirdi. Yaşananlar bir daha yaşanmasın diye bu anıyı yaşatmak onların bize mirasıdır.” diye konuştu.
Steinmeier, Almanların işgal altındaki Polonya’nın başşehri Varşova’da işlediği cürümlerin hafızalarda daha geniş yer edinmesi gerektiğinin altını çizerek, şöyle devam etti:
“Bugün burada olmak benim için çok kıymetli. Almanların sorumluluğumuzun ve misyonumuzun farkında olduğunu ve kabul ettiğimizi söylemek için buradayım. Almanya, Polonya’yı işgal ederek İkinci Dünya Savaşı’nı başlattı. Almanlar insanlığa karşı bu cürmü titizlikle planladı ve işledi. Bugün karşınızdayım ve burada Almanlar tarafından işlenen cürümler için affınıza sığınıyorum. Polonya ve İsrail’deki birçok kişi, bu kabahatlere, kurşuna dizilen insanlara karşın bize, Almanlara uzlaşma armağanını verdi. Bekleyemeyeceğimiz ve beklemeye hakkımız olmayan, tanım edilemeyecek kadar kıymetli bir armağan.”
“Bir daha asla”
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da Varşova’da 80 yıl evvel yaşananların zorluğuna değinerek, Varşova’daki toplumun o periyot insanlığın hiç görmediği zorluklarla karşı karşıya kaldığını söyledi.
Herzog, ayaklanmadan 80 yıl sonra Almanya, İsrail ve Polonya cumhurbaşkanları olarak anma merasiminde bir ortaya gelmelerinin çok manalı olduğunu ve akıllardaki ortak cümlenin, yeminin “bir daha asla” olduğunu tabir etti.
Naziler ve cürüm ortaklarının mutlak kötülükle hareket ettiğini lisana getiren Herzog, yok oluş ve yıkımla karşı karşıya kalınan tarihi hatırlamak zorunda olduklarını, bunun Polonya ve İsrail ortasındaki dostluğa da katkı sağladığını vurguladı.
Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda ise Varşova gettosundaki Polonyalı Musevilerin yüreğinin, tavrının ve savaştaki Polonyalıların unutulmaması gerektiğini belirtti.
Varşo Gettosu Ayaklanması’nın kahramanlarını hürmetle andıklarını lisana getiren Duda, “Onlar ruhlarını asla kaybetmediler ve bugüne kadar hepimiz için birer örnek oldular. Bu ayaklanma bizim için yüreğin ve kararlılığın sembolüdür. ” tabirini kullandı.
Varşova Gettosu Ayaklanması
Polonya’da bugün Varşova Gettosu Ayaklanması 80. yılında anılıyor.
Söz konusu ayaklanma, İkinci Dünya Savaşı sırasında Almanlara karşı Musevilerin tek başına gerçekleştirdiği en büyük direniş aksiyonu olarak kayıtlara geçti.
Her yıl ayaklanmanın yıl dönümünde kentte kilise çanları ve sirenler çalınıyor ve ayaklanmayı başlatan direnişçiler anılıyor.
Ayaklanmadan sağ kurtulan ve 2009’da vefat eden Marek Edelman’ın anısına her yıl nergis çiçekleri merasimlere katılanlar tarafından dağıtılıyor ve anıtlara bırakılıyor.
Naziler tarafından 1939’da 3 kilometrekarelik bir alanda kurulan Varşova Gettosu’nda birçok Yahudi’nin açlık ve hastalıktan öldüğü, kalanların birçoklarının ise Varşova’nın doğusundaki Treblinka vefat kampına gönderildiği biliniyor.